YENİ EK ÖDEME SİSTEMİ NASIL KURGULANMALIDIR?

Döner sermaye ek ödeme sistemi sağlıkta dönüşümle birlikte 2003 yılından bu yana kullanılmakta ve yetersiz personel ile artan sağlık hizmetini karşılamada temel motivasyon kaynağı olarak uygulanmaktadır. 

Mevcut sistemde Sağlık Bakanlığı ve bağlı kurumlarda ait hizmet sunucularında istihdam edilen sağlık çalışanlarına genel anlamda dört farklı kalem ödeme yapılmaktadır. Bunların birincisi büyük ölçüde Merkezi Yönetim Bütçesinden finanse edilen maaş kalemi, ikincisi tamamı sağlık kurumlarının döner sermaye gelirlerinden finanse edilen döner sermaye sabit ek ödemesi, üçüncüsü çalışılan kurumun gelir gider dengesine göre ve tamamı sağlık kurumlarının döner sermaye gelirlerinden finanse edilen döner sermaye performans ek ödemesi ve dördüncü olarak nöbet tutan çalışanlara belirlenmiş şartlara bağlı olarak tamamı sağlık kurumlarının döner sermaye gelirlerinden finanse edilen nöbet ücretidir. 

Ancak son yıllarda gelinen noktada memur maaş ödemelerindeki artışla birlikte işletme gelirlerindeki güncel olmayan SUT fiyatlarına bağlı olarak azalış hekimlerin gelir kaybına ve hekim dışı sağlık çalışanlarının döner sermaye sabit ek ödemesine mahkûm olmasına neden olmaktadır. Sağlık çalışanların gelirleri yaşanan fiyat artışları ile rekabet edemez durumdadır ve sağlık çalışanlarının gelir-gider dengesinde gün geçtikçe makas olumsuz yönde açılmaktadır.

Sağlık çalışanları arasında yapılan farklı anket sonuçlarına göre, çalışanların en çok şikayet ettikleri konuların başında adaletsiz döner sermaye sistemi gelmektedir. Mevcut döner sermaye sistemi sürekli yasal eklemelerle birlikte içinden çıkılmaz bir hal almıştır. Dolayısıyla artık yeni ve tüm çalışanları daha adil bir şekilde kapsayan bir döner sermaye ek ödeme sistemine geçilmesi gerekmektedir. Sağlık Bakanlığı gerek bakan düzeyinde, gerekse de müsteşar düzeyinde 2 yıldır sistemde köklü değişiklikler yapılacağından bahsetmektedir. Yeni Sağlık Bakanı Sayın Dr Ahmet Demircan göreve geldiğinde ilk açıklamasında, sağlık çalışanlarının mali ve özlük haklarına vurgu yapmıştır. Tüm bu gelişmeler yeni ve adil bir döner sermaye ek ödeme sistemini zorunlu kılmaktadır.

Peki daha adil ve kapsayıcı ek ödeme sistemi nasıl kurgulanmalıdır? 

Öncelikle sistemde dağıtılabilir döner sermaye havuzunu genişletmek şarttır. Zira, bu havuz genişlemeden yapılacak değişiklikler, bir çalışanın cebinden alıp diğer çalışana vermeyi gerektirir. Havuzu genişletmek için 10 yıldır artmayan SUT fiyatlarının artırılması, hazine hissesinin yerine %1 uygulanması, döner sermaye üzerindeki mali yüklerin bir kısmının genel bütçeye aktarılması gibi çözümler değerlendirilebilir. 

Özelikle hekimlerde, performansa dayalı ek ödemeye esas teşkil eden ana parametreler ek ödemeye esas yapılacak ödemeler veya toplanacak puanlar için en önemli bileşen olarak kullanılmalıdır. Bu bileşenler;
 Uygulamada her işlemin ortalama kaç dakika süreceği tespit edileceği süre,
 Akademik kariyerleri ödüllendirmeli ve özelikle eğitim-araştırma hastanelerinde eğitim ve araştırma fonksiyonlarına katkı sunacak olan akademik başarı, 
  İşlemin teknik olarak gerçekleştirilme zorluğunu gösterir maharet, 
 Morbidite ve mortalite  durumunu gösterir  çalışma alanlarındaki riskler, 
 Hekimin işlem için harcadığı bedensel ve zihinsel işgücünü ifade eden dikkat (Emek) Yoğunluğu, olmalıdır.

Hekimlerde de toplam ücrette temel belirleyici, değişken olan döner sermaye ek ödemesi değil sabit ücretler olmalıdır. Toplam ele geçen ücrette performans temel belirleyici olduğundan hekimler arasında rekabet, kavga eksik olmamaktadır. Hekimlerin optimum hizmet standardı belirlenmeli ve bu hizmeti sunan hekimlere sabit belirli bir ücret verilmelidir. Performans bu optimum hizmetin altında veya üstünde sunulan hizmetler için bir motivasyon unsuru olmalı ve hekimler üzerindeki performans siteminin tahakkümü kaldırılmalıdır.

Girişimsel işlemi olmayan diğer sağlık çalışanları için de ayrı bir havuz oluşturulmalı ve çalışılan birim, çalışılan bölge, yapılan işin riski, kadro-unvan, sunulan hizmet verilerinin PDC’ye oranı gibi kriterler dışında herhangi bir belirleyici olmamalıdır. Girişimsel işlem puanı olmayan başka bir deyişle performansı değerlendirilmeyen sağlık çalışanları, bu ay ne kadar alacağım, hastane ne kadar fatura kesti gibi kaygılar taşımamalı, yukarıdaki kriterler doğrultusunda aynı hizmet sunan tüm çalışanlar aynı ücreti almalıdır. Sonuç olarak, neredeyse sadece sabit ücrete mahkum edilmiş sağlık çalışanlarının ek ödeme tutarları yukarıdaki kriterlere göre yükseltilmeli ve gelen zamlar bu tutarlara yansıtılmalıdır.

Temel olarak artık yepyeni ve tüm çalışanları daha adil bir şekilde kapsayan bir döner sermaye sistemine geçilmesi zorunludur. Hakkaniyetli ve kapsayıcı yeni ek ödeme sistemiyle hakları verilmiş sağlık çalışanlarının işlerine daha iyi motive olacaklarını ve daha kaliteli sağlık hizmeti sunacağına inanıyorum.


 

  • PAYLAŞ :
  • memursen logo
  • sagliksen logo
  • sağlık bakanlığı logo
  • aileve sosyasl politikalar bakanlığı logo
  • calışma ve sosyal güvenlik bakanlığı logo