PERFORMANSIN PERFORMANSI

Performansa dayalı ek ödeme sistemi, sağlıkta dönüşüm projesi’nin performansını arttıran temel argüman olarak 2003 yılından itibaren uygulanmaya başlanmıştır. 

 

Performansa dayalı ek ödeme sisteminin sağlık bakanlığı’ndaki tanımı: “bakanlığa bağlı tüm sağlık tesislerinde uygulanmakta olan, bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, çalışan personelin; unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, yapılan muayeneler, girişimsel işlemler, özellik arz eden riskli birimlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak, sağlık kurumlarında, sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi, kaliteli ve verimli sağlık hizmeti sunumunun teşvik edilmesinin sağlanması amacıyla, görevli personele döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemelerin oran, usul ve esaslarının belirlendiği sistem.” şeklindedir.      

 

Sağlıkta dönüşümün ilk yıllarında, özellikle de ssk hastanelerinin sağlık bakanlığı’na devredilmesi sürecinden sonra, 3 (üç) kat artan sağlık hizmeti talebini, az sayıda sağlık personeli ile karşılama noktasında, memnuniyeti gün geçtikçe azalan sağlık çalışanlarının motivasyonunu yükseltme aracı olarak kullanılan performans sistemi, sağlıkta dönüşüm programı’nın birçok amacına ulaşmasındaki temel unsurlardan biri olmuştur.

 

İlk yıllarda dağıtılan ek ödeme miktarı az olduğu için çalışanlar arasında huzursuzluk oluşturmasa da, ilerleyen yıllarda ek ödeme miktarı arttığından ve özellikle hekimlerde sabit gelirinin bile çok üzerinde miktarlarda ek ödeme dağıtıldığından, kıyasıya rekabet, adaletsizlikler ve dolayısıyla da huzursuzluk baş göstermeye başlamıştır. hekimler diğer hekimlerin, hemşireler hekimlerin, yardımcı hizmetler kadrosunda çalışanlar hemşirelerin cebine bakar hale gelmiştir. sistemde, ihtiyaç haline gelen değişiklikler zamanında yapılamamış ve çalışanlar giderek daha memnuniyetsiz hale gelmiştir. 

 

Bugün gelinen noktada, sağlık çalışanlarının tamamı, performans sistemini motivasyon kaynağı görmek yerine; motivasyonu bozan, adaletsiz bir sistem olarak görmeye başlamışlardır. sendikamız tarafından 1060 sağlık çalışanı üzerinde yaptığımız ankette, çalışanların % 45’i, “sağlık bakanı olsanız, ilk yapacağınız icraat ne olurdu?” sorusuna, “performansa dayalı ek ödeme sistemini değiştirirdim.” cevabını vermiştir. aslında bu cevap da performans sisteminin bugün geldiği hali, yani performans sisteminin performansını göstermek için yeterlidir. 

 

Performansa dayalı ek ödeme sistemi ile ilgili temel sorunları şu şekilde sıralayabiliriz:

 

1- Sağlık çalışanlarının kadro unvan katsayıları ve tavan katsayıları yetersizdir ve adil olmaktan uzaktır.

2- Aynı puanı alan, aynı branş hekimleri farklı ek ödeme almaktadır.

3- Hazine hissesi kurumlarca %1 olarak ödenmesine karşın, dağıtılabilir döner sermaye hesabında olarak hesaplanmaktadır.

4- Diğer kamu kurumlarının aksine, sağlık bakanlığındaki ek ödemelerden gelir vergisi kesildiğinden, 375 sayılı khk’ ya göre verilen ek ödeme tutarları net olarak çalışana verildiğinden, bu tutara (yılın ortasında %20 olmaktadır.) gelir vergisi uygulanarak, örneğin 850 tl ek ödeme alan bir sağlık çalışanına, bu tutar 977,5 tl olarak yansımakta, bu tutar da döner sermaye ile mahsuplaştığında, sağlık çalışanlarının büyük kısmı ek ödemenin üzerinden döner sermaye alamamaktadır.

5- Hiçbir kurum, hesaplanan dağıtılabilir döner sermaye tutarını dağıtmamaktadır. örneğin, döner sermaye komisyonu tarafından hesaplanan dağıtılabilir döner sermaye tutarı 3.000.000 tl olsun. sisteme veriler girilerek hesaplamaya geçildiğinde, bu tutar 2.500.000 tl olarak kalır. bunun nedeni; her çalışan kendiyle ilgili bir hesaba tabi olduğundan, tavan üstü tutarlar ve diğer kişilerin alamayacağı tutarlar, döner sermaye havuzuna dönmektedir.  

6- Döner sermaye bütçesinden karşılanan giderlerin sayısı ve çeşitliliği, gün geçtikçe artmaktadır. örneğin; nöbet, ücretler, mesleki sorumluluk sigortası, maaşını döner sermaye bütçesinden alan çalışanlar, dava ücretleri vb.

 

Bugünlerde sağlık bakanlığı döner sermaye sisteminde köklü değişiklikler yapmayı planlamaktadır.

 

Yeni döner sermaye sistemi ile ilgili önerilerimiz şu şekildedir:

1- Tüm çalışanların toplam gelirinin, %75’ini sabit ücretten, %25’ini döner sermayeden aldığı bir sistem kurulmalıdır.

2- Performansa dayalı ek ödeme sistemi, sadece “girişimsel işlem puanı” alan hekimlere uygulanmalı, diğer çalışanlar ek ödeme almalıdır. hekim dışı sağlık çalışanları için çalışılan hastanenin rolü, çalışılan birim gibi adil kriterler dışında herhangi bir parametrenin olmadığı, ülke genelinde eşdeğer tüm çalışanların aynı ek ödemeyi aldığı bir sistem kurulmalıdır.

3-  Ülke genelinde aynı branşta, aynı girişimsel işlem puanı alan tüm hekimlerin aynı döner sermayeyi almaları sağlanmalıdır.

4- Girişimsel işlem puanlarının işlemin süresi, riski gibi objektif kriterlere göre sürekli güncellendiği, dinamik bir sistem kurulmalıdır.

5- Performans sisteminde artık, nicelikten çok nitelik öncelenmelidir.

sağlıkta dönüşümde şüphesiz halkın sağlıkla ilgili algısı ve memnuniyeti artmıştır. sıra bu dönüşümün asıl kahramanlarına, yani sağlık çalışanlarına gelmiştir. artık döner sermaye sistemi kurgulanış amacına uygun olarak çalışanın motivasyonunu ve memnuniyetini artırma aracı haline gelmelidir.

  • PAYLAŞ :
  • memursen logo
  • sagliksen logo
  • sağlık bakanlığı logo
  • aileve sosyasl politikalar bakanlığı logo
  • calışma ve sosyal güvenlik bakanlığı logo